In NO OTHER CHOICE speelt Lee Byung-hun een manager in een papierbedrijf die wordt ontslagen, en na maanden werkloosheid besluit de concurrentie wat uit te dunnen.
Yoo Man-su (Lee Byung-hun) is misschien wel de gelukkigste man op aarde. Hij is nog steeds smoorverliefd op zijn vrouw Lee Min-ri (Son Ye-jin), zijn dochtertje blijkt een genie op de cello, en hij heeft de hypotheek van zijn ouderlijk huis, een prachtig brutalistische woning met een grote tuin, bijna afbetaalt. In de proloog van de film roept hij zijn vrouw, kinderen, en de twee honden even bij elkaar om ze een knuffel te geven. ‘Nog één minuutje’ fluistert hij tegen zichzelf, en de regisseur legt ontroerend vast hoe het gezin elkaar te midden van vallende bloesem omarmt.
Maar helaas voor Yoo Man-su is die regisseur niemand minder dan Park Chan-wook, en elke kijker die bekend is met diens meedogenloze oeuvre weet dat het geluk van de hoofdpersoon van korte duur zal zijn. En inderdaad, in de volgende scène wordt Man-su de laan uitgestuurd bij het papierbedrijf waar hij al vijfentwintig jaar werkt. Een Amerikaans bedrijf heeft de papiermolen overgenomen en besloten dat een groot aantal medewerkers voor de bijl moet. Voordat Man-su zijn eloquente protest kan houden, glippen de nieuwe eigenaren al hun luxe auto’s in. ‘Sorry.’ zegt een van hen snel. ‘Er was geen andere keuze.’
Deze zin zal meerdere keren door verschillende personages worden herhaald in NO OTHER CHOICE / EOJJEOLSUGAEOPDA, naar Donald E. Westlake’s boek The Ax, een zwarte komedie over de moordende competitie op de arbeidsmarkt. Nadat Man-su dertien maanden lang heeft lopen solliciteren zonder succes, en zijn gezin veel van hun hobby’s en pleziertjes heeft moeten loslaten, besluit hij het over een andere boeg te gooien. Hij bestudeert zijn gewenste positie bij een welvarend papierbedrijf en berekent hoeveel competitie hij zal hebben voor die plek. Drie uiterst gekwalificeerde gegadigden staan tussen hem en zijn oude job. Wat nu als die mannen er niet waren…
In bijna al zijn films volgt Park een hoofdpersonage met een zorgvuldig uitgedacht plan en slaat vervolgens gade hoe dit draaiboek uiteindelijk slaagt, faalt of slaagt met een ironische twist. Maar Man-su is een geval apart. In eerste instantie heeft hij het briljante idee om een bloempot op het hoofd van een van zijn rivalen te gooien, voordat hij inziet dat deze modus operandi hem waarschijnlijk heel snel een enkeltje naar de gevangenis zal opleveren. Gedurende de film klungelt hij maar wat, het tegenovergestelde van Oh Dae-Su uit OLDBOY / OLDEUBOI (2003) en Lee Geum-ja uit LADY VENGEANCE / CHINJEOLHAN GEUMJASSI (2005), die jarenlang op hun wraak hebben gebroed. Lee Byung-hun speelt deze improviseerde moordenaar met een perfecte mix van tederheid, wanhoop en koppigheid. Als kijker wil je Man-su bij de schouders pakken en hem flink door elkaar schudden zodat hij tot inzicht komt, maar tegelijkertijd blijft het begrijpelijk waarom hij per se zijn baan in de papiersector terug wil.
Dit is waar Parks satire om de hoek komt kijken, en ook meteen waar NO OTHER CHOICE afwijkt van de film waarmee hij het meest wordt vergeleken, PARASITE / GISAENGCHUNG (2019). Bong Joon Ho’s Oscarwinnaar is natuurlijk ook een Zuid-Koreaanse komische misdaadthriller over klasse, maar het verschil ligt in de economische achtergrond van de twee families. De familie Kim uit PARASITE is zo arm dat hun bedrog van de steenrijke familie Park aanvankelijk prima te verdedigen is. Man-su en zijn gezin daarentegen moeten na zijn ontslag vooral inleveren aan status; een Netflix-account opzeggen is nu eenmaal geen kwestie van honger lijden. Toch wordt Man-su nooit compleet onsympathiek. Park laat zien dat zijn volledige eigenwaarde voortkomt uit zijn baan. Als hij geen papierman meer is, wat is hij dan nog? Zelfs al zakt hij van de hoge middenklasse naar de lage middenklasse en is de kans dat zijn kinderen verhongeren er gewoon niet, Man-su kan simpelweg niet bestaan als een, in zijn ogen, nutteloos persoon.
Park is een filmische opschepper, en dat zeg ik met bewondering. De regisseur heeft zijn vak dusdanig onder de knie dat hij met iedere nieuwe film weer kijkt wat er allemaal mogelijk is in het medium. THE HANDMAIDEN / AGASSI (2018) en DECISION TO LEAVE / HEEOJIL GYEOLSIM (2022) hadden ook enkele camerabewegingen en scène-overgangen waar je de mond van openvalt, en NO OTHER CHOICE bevestigt opnieuw Parks ambitie en vaardigheden. Samen met editors Kim Sang-bum en Kim Ho-bin grijpt hij terug naar de klassieke Hollywoodmontagetechnieken, maar lijkt er ook een paar nieuwe te verzinnen. Toch voelt dit als een van zijn meer down to earth-films, zelfs met de typisch bombastische klavecimbelmuziek van vaste componist Cho Young-wuk.
Het is zo’n film waarover je naderhand met je mede bioscoopgangers kan discussiëren met de vraag: ‘Wat zou jij doen?’ De ironie van NO OTHER CHOICE is natuurlijk dat er genoeg andere keuzes zijn, maar dat is vaak moeilijk om in te zien als je zelf in de puree zit. De grap is niet alleen dat je in de huidige arbeidsmarkt over lijken moet gaan, maar dat we niet beseffen dat we hier helemaal niet aan mee hoeven te doen. Sinds de val van de Sovjet-Unie wordt ons verteld dat het kapitalisme het enige gangbare economische model is en dat er geen alternatief is buiten de vrije markt. Niet dat NO OTHER CHOICE een socialistische oproep is à la Ken Loach. Park laat simpelweg zien wat er kan gebeuren als je iemand lang genoeg vertelt dat hij geen andere keuze heeft.
