Koning Srinaonamthum heeft niet lang meer. Een van zijn twee zoons lijkt zijn gedoodverfde opvolger, maar zijn andere zoon en een machtsbeluste edelman hebben eveneens ambities. Een conflict lijkt onvermijdelijk.
Op het eerste gezicht is PHRA RUANG: RISE OF THE EMPIRE een herkenbaar epos over macht en loyaliteit. Maar de film, die tijdens IFFR in wereldpremière ging, blijkt onvoorspelbaarder dan gedacht.
De eerste verrassing komt al direct na de bombastische opening. We leren dat troonopvolger Khun Bang Klang Hao eerder de opdracht kreeg een dam te bouwen, wat mislukte. Als hij bij bewustzijn komt, ligt hij in de modder. Tussen de lichamen van zijn manschappen, die door de damdoorbraak zijn weggespoeld. De kleurstelling is diep donkerblauw, de muziek zwaar en meeslepend. Het is duidelijk dat er twijfels zijn over zijn geschiktheid voor de troon.
Dan verplaatst het verhaal zich naar het heden. Het beeld wordt zwart-wit. Een theatergezelschap werkt aan een opvoering van het epos waar we zojuist middenin zaten. Het gezelschap heeft geldproblemen, maar wordt gered door een mysterieuze vrouw die uit het niets op de set verschijnt en een rol krijgt.
Terug naar het epos, waar een oorlog onvermijdelijk lijkt. Na de introductie van de ambitieuze edelman Khom Sabad Khon Lampong, volgt een nieuwe verrassing: hij deelt zijn kwade intenties met het publiek in rockopera-vorm, als een Thaise Judas in Jesus Christ Superstar.
Er volgen meer kleine uitstapjes naar het musicalgenre. In Rotterdam vertelt regisseur Chartchai Ketnust dat in Thailand zelden nog musicalfilms gemaakt worden, maar dat het hem een mooie uitdaging leek om dat genre in een actiefilm te stoppen. Want dat is de volgende verrassing: de actie in PHRA RUANG wordt beter naar mate de film vordert, met een spectaculair gevecht tussen twee kandidaten voor de troon als climax.
De film gaat, kortom, alle kanten op. En juist dat maakt PHRA RUANG prikkelend en verrassend. Al moet de kijker soms hollen om alle personages en plotlijnen uit elkaar te houden, Ketnust laat uiteindelijk alle stukjes op hun plek vallen.
Die vertelvorm heeft bovendien een functie, vertelt Ketnust in Rotterdam. Het epos is een van de stichtingsmythen van het eerste Thaise koninkrijk. Begin twintigste eeuw schreef koning Rama IV (1910 – 1925) een eigentijdse bewerking van het epos, als onderdeel van zijn grotere project een Siamees nationalisme te ontwikkelen. Door de verfilming daarvan te onderbreken met scènes waarin het theatergezelschap de opvoering voorbereid, dwingt hij de kijker afstand te nemen van het patriottische verhaal.
Er volgen meer boodschappen aan het Thaise publiek. Bijvoorbeeld dat een vechtersbaas misschien niet de beste leider voor een land is – geen vanzelfsprekendheid, in een land dat, in de woorden van Ketsnust, elke tien jaar een staatsgreep voor de kiezen krijgt. Tijdens het draaien van de film brak bovendien een grensoorlog uit met buurland Cambodja. Ook zijn keuze om de Cambodjaanse actrice Yem Sreypich te kiezen voor een rol in deze Thaise scheppingsmythe kwam Ketnust op kritiek te staan.
De niet-Thaise kijker zal veel van die politieke elementen ontgaan. Maar ook zonder bijsluiter is PHRA RUANG meesleepend en prettig verwarrend ineen.
