RETURN TO SILENT HILL is een koortsdroomversie van de mythe van Orpheus en Eurydice, verteld via een ietwat maffe game-structuur. Het is geen vervolg op de eerdere films, maar een bewerking van het computerspel Silent Hill 2.
RETURN TO SILENT HILL is vooral ook geen rechttoe-rechtaan horrorfilm, die de regels van de logica volgt en een verhaal vertelt van punt a naar b naar c. Regisseur Christophe Gans presenteert een melancholische, cyclische nachtmerrie. Weinig is echt logisch en de hoofdpersoon belandt soms zonder enige verklaring vrij willekeurig van de ene situatie in de andere.
James is depressief en alcoholist sinds de dood van zijn geliefde Mary, met wie hij in Silent Hill woonde. Een brief van haar doet hem terugkeren naar het stadje. Daar treft hij een hels, verlaten oord aan. Er regent permanent as op de straten en interieurs zien eruit alsof ze lang geleden overstroomd zijn. James doolt door dit landschap, op zoek naar Mary. Hij komt mensen tegen die hem lijken te helpen en monsters die hem lijken te willen doden.
James is als Orpheus, die afdaalt in de Griekse onderwereld om de overleden Eurydice terug te halen. In sommige versies van de mythe moet Orpheus ook monsters overwinnen, en voelt hij zich schuldig voor de dood van zijn geliefde. Zijn zoektocht wordt ingegeven door zowel verlangen naar haar als naar loutering. Uiteindelijk zit hun ego en gebrek aan absoluut vertrouwen in een hereniging zowel James als Orpheus in de weg.
Ondanks alle scènes met enge wezens die dodelijke substanties spuwen, verminkte mensachtigen en de verschrikkelijke Pyramid Head, is RETURN TO SILENT HILL stiekem meer tragedie dan horror. Een worsteling van James met zichzelf en zijn geweten. De suggestie wordt soms gewekt dat dit alles in zijn hoofd speelt. Dat zou het nachtmerrieachtige verloop verklaren, de manier waarop heden en verleden en wat echt lijkt en wat onwerkelijk overkomt allemaal in elkaar overlopen.
Soms gebeurt dat heel abrupt, waardoor de overgangen tussen scènes erg abrupt aanvoelen. Deze nabootsing van een computerspelstructuur draagt soms bij aan de unheimische, onvoorspelbare sfeer. Maar gaandeweg ontstaat ook de indruk dat de spanningsopbouw binnen scènes nooit echt ergens toe zal leiden. Als daar dan een serieuze poging toe gedaan wordt, werkt dat steeds minder.
Christophe Gans maakte ook de eerste SILENT HILL in 2006. Op die film kwam een vervolg, waar hij niet bij betrokken was. Deze derde film is geen vervolg op die eerdere twee, dus voorkennis van de filmreeks is absoluut niet nodig. Gans maakte beide films als liefhebber van de spellenreeks; ook dit keer neemt hij zelfs het geluidsdesign van de spellen over. Door die geluidseffecten, de vertelstructuur en de goedkope CGI voelt RETURN TO SILENT HILL soms als een computerspel van begin twintigste eeuw.
Die CGI is soms ronduit lelijk. Maar zelfs daarmee creëert Gans bijzondere beelden, waarbij hij visueel verwijst naar onder andere DE SPIEGEL van Tarkovski en uiteraard naar ORPHÉE van Jean Cocteau. Beiden surrealistische meesterwerken waar Gans niet aan kan tippen, maar duidelijk inspiratie uit haalt. Hiermee toont Gans hoeveel respect hij heeft voor de oorspronkelijke spellen als serieuze kunstwerken. Naast een enge trip wil hij ook een bespiegeling wil maken op hoe rouw een mens gek kan maken. Dat werkt niet altijd even goed, maar de poging is lovenswaardig.
