Hondsdolheid is al jaren het ideale middel om snoezige huisdieren te veranderen in monsters. PRIMATE opent met de definitie van rabiës, alsof regisseur Johannes Roberts ons harde realiteit wil tonen. Maar dat hondsdolheid een lieve chimpansee laat veranderen in Jason Voorhees is toch echt een broodje aap.
Moordlustige apen zijn niets nieuws. In LINK (1986) kreeg Elisabeth Shue het aan de stok met een orang-oetan, in SHAKMA (1990) vocht Christopher Atkins met een geflipte baviaan, in IN THE SHADOW OF KILIMANJARO (1986) werd jager John Rhys-Davies aangevallen door een heel leger bloeddorstige bavianen en in MONKEY SHINES (1986) ruilde George A. Romero de zombie tijdelijk in voor de dodelijke primaat. Recentelijk hadden we ook nog Gordy, die in Jordan Peeles NOPE (2022) een ravage aanrichtte op de set van zijn eigen sitcom. Toch was de grootste inspiratiebron voor schrijver en regisseur Johannes Roberts geen aap, maar een sint-bernard. De overeenkomsten tussen zijn PRIMATE en Stephen Kings CUJO zijn moeilijk te missen.
PRIMATE heeft echter minder geduld dan CUJO en begint meteen met een horrorscène: dierenarts Rob Delaney gaat op huisbezoek bij Ben de chimpansee, die meteen het gezicht van de veterinair eraf rukt. Als we vervolgens 36 uur terug in de tijd springen om onze hoofdpersonages te leren kennen lijkt het er sterk op dat deze scène, die later ook terugkeert, enkel naar voren is geschoven om alle ongeduldige gorehounds te verzekeren dat er iets leuks aankomt. Want boeiend zijn onze hoofdpersonen niet bepaald. Het gaat om studente Lucy, die samen met wat vrienden naar Hawaï reist om haar vader en zus op te zoeken. Vader is een succesvolle romanschrijver, met een luxe huis gebouwd op een klif en met als huisdier de schattige chimpansee Ben. Ben heeft leren communiceren met behulp van een soundboard, waar hij woorden kan aantikken. Prominent woord op de tablet is ‘death’. Waarom de familie van Lucy dit zo’n belangrijk woord vindt voor hun chimpansee blijft onduidelijk. Wellicht begint het leesplankje van Hawaï met Aap, Dood, Mies?
Met overleden moeders, in de steek gelaten zusjes en onsympathieke, jaloerse vriendinnen probeert Roberts nog wat drama in het geheel te pompen, maar het eerste half uur aapjes kijken blijft tamelijk oninteressant; de kijker telt af tot het moment dat Ben zal worden gebeten door een besmette mangoest. Maar ook als dit is gebeurd, blijft het in eerste instantie redelijk rustig. PRIMATE gaat pas in de volgende versnelling rond het moment dat de openingsscène nogmaals de revue passeert. Op dat moment is vader weg voor een signeersessie en treffen de tieners de opvliegerige chimpansee aan bij het zwembad.
Na een aanval en een mislukte poging Ben vast te binden, springen ze maar in het water. Aangezien Ben niet kan zwemmen zijn ze daar veilig, maar ze weten ook dat ze niet eeuwig in het water kunnen blijven. Als blijkt dat de zus van Lucy is gebeten zijn ze helemaal in de aap gelogeerd en moeten ze als de wiedeweerga het water uit. Maar buiten het bad wacht een kwijlende aap op ze. Voor deze sequentie aapt Roberts CUJO het meest na, en het is dan ook het sterkste en spannendste deel van de film.
Zoveel moeite als Roberts lijkt te hebben met interessant drama of boeiende personages, zo makkelijk lijkt hij goed verzorgde horrorscènes te draaien. Als Ben eenmaal los mag gaan, doet Roberts hetzelfde: de moordscènes zijn lomp en over de top, soms tot het komische aan toe. Het meest geestige aspect van de vermakelijke derde akte is dat de hondsdolheid niet enkel een wild beest van Ben heeft gemaakt, maar hem heeft omgetoverd tot een stalkende horrorschurk. Ben is berekenend, verstopt zich voor de tieners om ze ineens zich het apezuur te laten schrikken en hij schaterlacht zelfs nadat hij een tiener over de kling heeft gejaagd.
Vernieuwend of verrassend is het allemaal niet – uiteraard gaat iemand met blote poten in een glasscherf staan terwijl ze op dat moment juist stil moet zijn – maar PRIMATE is competent gemaakt. De cinematografie is sterk, de gore is van hoog niveau en de John Carpenter-achtige muziek van componist Adrian Johnston werkt sfeerverhogend. Met PRIMATE staat regisseur Roberts, bekend van voornamelijk middelmatige tot niet onaardige horrorwerkjes als 47 METERS DOWN (2017) of THE STRANGERS: PREY AT NIGHT (2018), in ieder geval niet voor aap.
