‘En toen…, en toen…, en toen…’ Dit is min of meer hoe een kind een verhaal vertelt tijdens het kringgesprek op de lagere school. THE MANDALORIAN & GROGU is zo’n verhaal, verteld door twee volwassen kleuters.
Een kind moet leren dat als je een verhaal vertelt, je het pakkend moet maken voor de toehoorders. Je eist tenslotte hun tijd en aandacht op. Als je geen rekening te houdt met opbouw, context, structuur, logica en continuïteit is zo’n opsomming van hoogtepunten alleen maar leuk voor de verteller zelf. Die herleeft de gebeurtenissen, terwijl de rest van de klas het glazig voor zich uit kijkend maar een beetje aan hoort.
De kleuters in kwestie zijn Dave Filoni en Jon Favreau. Twee figuren die van Lucasfilm zo goed als de vrije hand hebben gekregen om binnen het STAR WARS-universum te doen en laten wat ze willen. Filoni werd door George Lucas zelf aangetrokken om met animatieserie THE CLONE WARS (2008-2014) in te vullen wat er precies gebeurde tussen het begin van die oorlog in EPISODE II: ATTACK OF THE CLONES en het einde daarvan in EPISODE III: REVENGE OF THE SITH. Waar de oude fans bijzonder kritisch waren over de ondermaatse kwaliteit van de prequels, boorde die reeks wel een nieuwe generatie fans aan. De prequeltrilogie was hún STAR WARS. Met een uitgebluste Lucas en zonder nieuwe films in het vooruitzicht was die serie jarenlang het voornaamste wat het merk STAR WARS gaande hield.
Favreau op zijn beurt was als schrijver/regisseur/acteur een geliefde maar kleine speler in Hollywood totdat hij in 2008 vriend en vijand verraste met IRON MAN, de film die de aftrap gaf voor het Marvel Cinematic Universe. Met de aankoop van zowel Marvel als Lucasfilm kreeg Disney beide makers erbij.
De terechte kritiek op zijn prequels werd door Lucas weggewimpeld met het slappe ‘It’s a kids’ movie‘, voorbijgaand aan het feit dat dat ook voor de eerste drie films gold. Weg waren de snappy dialogen, de bijna tastbare ‘used universe’-estethiek, de grijstinten in de verhaallijnen, goed gedoseerde spektakelstukken en genuanceerde personages waardoor de eerste trilogie zo gekoesterd werd. Star Wars was vanaf nu weinig meer dan een plat goed-vs-slecht-verhaaltje. Een tekenfilmserie voor de kleintjes was dan ook de logische volgende stap.
Filoni bleek echter geen visionair, maar een jaknikkende Lucas-zeloot. Met ogenschijnlijk vrij weinig eigen ideeën ging hij aan de slag om alles wat de films boden helemaal uit te melken in zijn serie. Jullie vonden Boba Fett cool? Nou, hier heb je een hele planeet met Boba Fetts. Darth Maul kwam te snel aan zijn eind? Hold my blue milk! Oh, en Jabba the Hutt heeft nu een zoon…
Toen Lucasfilm onder Disney vervolgens de sequeltrilogie uitbracht, en het met name met THE LAST JEDI aandurfde om wat te spelen met de mythologie én de verwachting van het publiek, klommen juist die prequelfans schuimbekkend op hun toetsenbord om hun onvrede te uiten.
En zo komen we terecht bij THE MANDALORIAN (2019-2023), de serie van Filoni en Favreau die slechts lijkt te bestaan om verongelijkte fans op hun wenken te bedienen. Het is pure nostalgieporno: een eindeloze reeks easter eggs, knipogen en flagrante verwijzingen naar dingen die we al kennen, bijeen gehouden door een flinterdun Lone Wolf & Cub-achtig verhaaltje. De premiejager Din Djarin (Pedro Pascal) besluit zijn prooi, de rondschuifelende speelgoedreclame Grogu, niet uit te leveren, en als een soort tweemans-A-Team komen ze vervolgens in allerhande penibele situaties terecht. Zwaar leunend op het hoge knuffelgehalte werd de serie een succes, en een film kon dan ook niet uitblijven.
STAR WARS: THE MANDALORIAN & GROGU is de eerste STAR WARS-bioscoopfilm in bijna zeven jaar, maar er is op het kleine scherm veel gebeurd sinds THE RISE OF SKYWALKER. Zo bediende Tony Gilroy’s uitstekende ANDOR (2022-2025) het naar wat meer diepgang smachtende publiek, en THE SKELETON CREW (2024) liet zien hoe je wél een gelaagde en geslaagde serie voor (en met) kinderen kan maken.
De nieuwe film in deze schier oneindige canon is geregisseerd door Favreau, en geschreven door hem en Filoni. De titel alleen al doet echter enige hoop dat er ondertussen wat aan hun formule geschaafd is gelijk de luchtsluis in verdwijnen. Dit is pure uitmelking, tot de laatste druppel.
Dit nieuwe avontuur speelt zich, net als de serie, af in de periode vlak na RETURN OF THE JEDI. The Empire is niet meer, en uit de daaropvolgende chaos probeert The New Republic (voorheen The Rebellion) enige stabiliteit te creëren. Djarin neemt een contract aan om een gezochte hooggeplaatste Imperial op te sporen, maar daarvoor moet hij eerst Rotta the Hutt (de ondertussen volwassen zoon van wijlen Jabba) op sporen.
Wat volgt is een overvolle, typisch van bovenaf gecreëerde speurtocht, uitgedokterd om het geliefde duo zoveel mogelijk makkelijk te overwinnen obstakels voor de voeten te gooien. En ook om zo vaak mogelijk die nostalgienaald in je aders te kunnen rammen. Nergens in THE MANDALORIAN & GROGU staat er echt wat op het spel, en de film maakt nu dan echt pijnlijk duidelijk dat zowel Filoni als Favreau gewoon niet zoveel eigen ideeën hebben. Als een verwend kind dat al het speelgoed heeft maar niemand om mee te spelen, gooit het duo alles maar tegen de muur in de hoop dat er wat blijft plakken. Met volkomen vergezochte en onlogische gevolgen van dien. ‘Jabba was best een slome, uitgezakte slak. Wat als Rotta nu een gespierde gladiator is?!’ Of: ‘Wat als dat spel dat Chewbacca speelt in de eerste film écht was, maar de monsters ontsnappen, en…en…’ Enzovoorts.
Het is alsof elk detail uit eerdere verhalen (die niet door Filoni zelf geproduceerd zijn) verdraaid of reverse engineered moet worden, ontdaan van elke oorspronkelijke betekenis, mystiek of indruk. Van enig oog voor de interne logica of natuurwetten binnen Lucas’ zorgvuldig uitgedachte used universe is geen sprake meer. Wat op zich niet per se erg zou zijn als de film een soort van scherpe metapastiche zou zijn, maar naar dat niveau van bewustzijn wordt duidelijk niet gestreefd.
Filoni en Favreau zijn beide echt geen onkundige amateurs, maar door hun slaafse toewijding aan Lucas’ mantra ‘it’s a kids movie‘ en hun eigen ongeïnspireerde invulling daarvan, wordt al snel duidelijk hoe ontzettend gemakzuchtig, flauw en plichtmatig het geheel uiteindelijk is.
Natuurlijk is het voor de die-hardfans leuk om bijvoorbeeld Amanaman (een achtergrondpersonage uit RETURN OF THE JEDI met één seconde schermtijd en zonder tekst, later een zeldzaam actiefiguurtje) of een van de mini-rigs (voertuigjes uit de klassieke Kennerspeelgoedlijn die niet in de films zaten) in het ‘echt’ te zien, maar als al die knipoogjes niet ondersteund wordt door een gedegen plot, dan is het lastig om je niet te gaan ergeren aan die luie fanservice.
Dingen gebeuren gewoon, zonder dat er ook maar iets in de waagschaal gelegd wordt. Mando is een onverslaanbare badass, behalve als het verhaaltechnisch opeens nodig is dat hij dat niet is. Zo wordt hij niet één, maar twee keer op een volstrekt knullige manier gevangen genomen, puur zodat hij weer spectaculair kan ontsnappen. Sowieso is herhaling een terugkerend element. We zien bijvoorbeeld tweemaal dezelfde geforceerde sight gag en in de dialogen wordt vaak benadrukt wat we al weten. Rotta is bijvoorbeeld de hele film aan het uitleggen dat hij vooral niet zijn vader is. Want stel je voor dat de allerkleinsten niet alles voorgekauwd krijgen…
STAR WARS is bijna vijftig jaar oud, en is allang al niet meer alleen voor de gen-X-fans. En niet elke fan hoeft ook alles leuk vinden. Het is één grote zandbak waarin elke individuele titel vakkundig en met liefde in elkaar werd geboetseerd. Maar THE MANDALORIAN & GROGU voelt alsof lomperiken Filoni en Favreau die zandbak in komen stappen en al ‘piew piew piew!’-roepend doodleuk alle zorgvuldig gebouwde zandkasteeltjes omver trappen, om vervolgens heel zelfvoldaan al het zand tot een grote hoop samen te stampen.
