Nog geen half jaar na Guillermo del Toro’s FRANKENSTEIN trakteert Maggie Gyllenhaal ons op de volgende film over het Monster. Schokkend Nieuwslezers kunnen een collectieve zucht achterwege laten: het gaat hier niet om alwéér een nieuwe franchise. THE BRIDE! is een op zichzelf staande herinterpretatie van James Whale’s BRIDE OF FRANKENSTEIN (1935).
Voormalig actrice Gyllenhaal gooide in 2021 hoge ogen met haar regiedebuut THE LOST DAUGHTER, een typische kleine ‘eerste film’ die het goed deed op de filmfestivals. Met haar tweede maakt ze de stap van arthouse naar IMAX. Groter scherm, groter budget, grotere aspiraties. THE BRIDE! is een herinterpretatie van Whale’s iconische protosequel, maar tegelijk ook een liefdevolle hommage, geslepen deconstructie, gothic metasprookje en historische parabel. Bij dit soort persoonlijke passieprojecten willen beginnende auteurs nog wel ‘ns teveel hooi op hun vork nemen, maar Gyllenhaal brengt het er grotendeels goed vanaf.
Als de eerste van vele knipogen naar het origineel, legt Mary Shelley (Jessie Buckley) in de proloog zelf nog even uit dat zij de auteur is van Frankenstein; or, The Modern Prometheus, het boek waar het in 1818 allemaal mee begon. Maar THE BRIDE! laat het restrictieve bronmateriaal al snel los om een sprong naar de vroege jaren dertig van de vorige eeuw te maken. In Chicago, tijdens de nasleep van the roaring twenties, net voor de wereldwijde beurscrash, klopt Frank (Christian Bale) aan bij Dr. Euphronius (Annette Bening), een lokale mad scientist die door haar grensoverschrijdende onderzoek naar het menselijk bestaan binnen wetenschappelijke cirkels met de nek aangekeken wordt. Franks fysieke verschijning overtuigt haar dat hij inderdaad de roemruchte creatie van wijlen Dr. Frankenstein moet zijn. Hij schuifelt al meer dan een eeuw alleen rond als een maatschappelijke verschoppeling, en de eenzaamheid is niet meer te harden. Hij heeft dan ook slechts één verzoek: maak een partner voor me.
Euphronius heeft opvallend weinig overreding nodig, en met het lichaam van net omgelegd maffiamoppie Ida (wederom Jessie Buckley) lijkt ze de perfecte kandidaat gevonden te hebben. Nadat ze de avond daarvoor tijdens een plotselinge schizofrene episode midden in een restaurant de lokale kingpin even goed de waarheid had verteld, is ze door diens handlangers uit de weg geruimd. Bij haar wederopstanding lijken de twee persoonlijkheden versmolten tot één, wat resulteert in een grofgebekte, losbandige feeks. Althans, zo zou ze in die tijd door het patriarchaat omschreven zijn. We zouden haar nu zien als gewoon een levenslustige jonge vrouw met een uitgesproken mening.
Als Frankensteins creatie hier de ultieme contactgestoorde, sociaal onzekere, onbegrepen nerd symboliseert, is Ida 2.0 zijn complete tegenpool: de manic pixie dream girl op standje 11. Frank valt dan ook als een blok voor haar. Zij moet in eerste instantie echter niks van hem hebben. Waar in het origineel deze afwijzing de katalysator is voor het Monster om een eind te maken aan het hele experiment, en als een verongelijkte incel de Bruid mee te slepen in zijn suïcidale manie, blijft Frank in dit geval de hoffelijkheid zelve. Het is hier waar THE BRIDE! echt zijn eigen weg inslaat.
De verse bruid went al snel aan haar nieuwe zelf (inclusief geheugenverlies, wat lichamelijke gevolgen van de reanimatie, en die ene cynische stem in haar hoofd die ze maar niet stil kan krijgen), en sleept Frank uit zijn schulp, weg uit het laboratorium, de wijde wereld in. De harde realiteit is echter nog helemaal niet klaar voor deze twee herboren levensgenieters. Door de media afgeschilderd als monsters en opgejaagd door de politie, schiet, sekst en sjeest het stel als een ondode Bonnie & Clyde hun lot tegemoet.
Het episodisch vertelde verhaal is net zo’n aan elkaar genaaide verzameling elementen als Frank zelf. En als hij eenmaal zijn wederhelft heeft, is er ook niet bijster veel sprake meer van een bepaald doel of motivatie. Maar dat is in dit geval geen minpunt. Het kan met enige welwillendheid gezien worden als een reflectie van de onstuitbare levensdrang van het hoofdpersonage: de Bruid wil, eenmaal uit het haar opgelegde keurslijf gebroken, eindelijk gewoon leven, voor zichzelf. Dát is haar doel.
Dat legt een hoop verantwoordelijkheid op de schouders van Jessie Buckley. Het is aan haar om Gyllenhaals visie te verkopen, om het meerkoppige monster wat THE BRIDE! is in het gareel te houden. Of het nou is als de cynisch grijnzende beterweter Mary Shelley, als de uitgebluste socialite Ida, of als de Bruid, de schizofrene combinatie van beide, Buckley is absoluut magnetisch. Ze schakelt moeiteloos heen en weer tussen accenten en personages en speelt haar tegenspeler met gemak van het scherm. De bewondering die Frank voor zijn eega toont lijkt dan ook niet per se gespeeld door Bale.
Zoals gezegd speelt Gyllenhaal het niet compleet klaar. Hoewel ze naast vaardig regisseren ook heerlijk vloeiende, venijnige dialogen kan pennen, wil ze gewoonweg iets teveel met haar tweede film. Hierdoor komen niet alle elementen goed uit de verf. In Whale’s twee Frankensteinfilms was het monster een onbegrepen, eendimensionale goedzak, en de gewone mensen met hun hooivorken en fakkels waren de schurken. Gyllenhaal durft het aan om met de sympathie van de kijker te spelen en geeft haar monsters gemankeerde persoonlijkheden. De rest van de personages krijgen helaas niet dezelfde nuance mee. THE BRIDE! wordt bevolkt door vrijwel alleen maar lompe, slechte, gemene, viezige, foute en/of domme misogyne eikels (met als enige uitzondering de twee personages die gespeeld worden door haar broertje Jake en echtgenoot Peter Sarsgaard). Hierdoor voelt vooral het activistische aspect van de film een beetje gekunsteld en geforceerd aan. De Bruid als analogie voor de suffragettebeweging is een geïnspireerd idee, maar zij is op zichzelf als symbool al krachtig genoeg. De wereld om haar heen hoeft niet versimpeld te worden om een punt te maken.
Dit alles doet verder weinig afbreuk aan Gyllenhaals bescheiden tour de force. Met een vakkundige mix van stijlen, zwarte humor, zelfbewuste knipoogjes en anachronistische dansnummers heeft ze een podium gecreëerd voor Buckley om een frisse draai te geven aan een klassiek filmmonster. The Bride Of Frankenstein? ‘No, just…the Bride.‘
